Historia kierunku Geoinformacja

[Zwoliński Zb., 2012. Geoinformacja. [W:] Praca zbiorowa, Dzieje nauk geograficznych i geologicznych na Uniwersytecie w Poznaniu – tom I Historia. Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań.]

Geoinformacja to kierunek studiów prowadzony na Wydziale Nauk Geograficznych i Geologicznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu od 2002 roku (Zwoliński 2012). Wówczas, z inicjatywy dr Zbigniewa Zwolińskiego, w ramach kierunku Geografia została utworzona, realizowana od I roku studiów, specjalność – Geoinformacja. Po 10 latach (2012 rok), zdobyte doświadczenia pozwoliły na utworzenie kierunku studiów o profilu inżynierskim i tej samej nazwie. Po kolejnych 10 latach doświadczeń program kierunku Geoinformacja został ponownie znacząco zmodernizowany, dostosowując profil kształcenia do zmieniających się warunków na rynku pracy. W ramach nowego programu uruchomione zostały 3 moduły kształcenia: geoinformatyczny, analiz geoprzestrzennych oraz teledetekcyjny. Każdy z modułów rozwija inne umiejętności. Moduł geoinformatyczny kształtuje umiejętności zarządzania danymi przestrzennymi z wykorzystaniem języków programowania (R, Python, SQL) oraz tworzenia rozszerzeń istniejącego oprogramowania geoinformacyjnego. Moduł analiz geoprzestrzennych kładzie nacisk na umiejętności pozyskiwania danych przestrzennych z różnych źródeł oraz wykorzystanie ich w analizach przestrzennych różnych aspektów środowiska geograficznego wykonywanych w oprogramowaniu GIS. Moduł teledetekcyjny sprofilowany jest na umiejętności wykorzystania zobrazowań satelitarnych, lotniczych w analizach geoprzestrzennych oraz zastosowania bezzałogowych statków powietrznych (dronów) do pozyskiwania informacji o środowisku geograficznym. Wybór 2 z 3 modułów pozwala na kształtowanie swoich umiejętności w 3 profilach: analityczno-teledetekcyjnym, analityczno-geoinformatycznym, geoinformatyczno-teledetekcyjnym.

Absolwenci 3,5-rocznych studiów inżynierskich kierunku Geoinformacja są przygotowani do pozyskiwania i zarządzania danymi geoprzestrzennymi, wykonywania analiz geoprzestrzennych oraz prezentacji wyników w formie map, raportów i aplikacji interaktywnych.

Studenci Geoinformacji inżynierskiej mogą kontynuować edukację w ramach 1,5-rocznych studiów magisterskich. W 2023 roku opracowano nowy program studiów magisterskich stanowiący kontynuację dla nowego programu studiów inżynierskich. Program studiów magisterskich, poprzez projektowy charakter studiów, przygotowuje do pracy w zespołach interedyscyplinarnych na styku nauki i biznesu. Studenci także nabywają wiedzę na temat algorytmów przetwarzania danych geoprzestrzennych, w tym zastosowań sztucznej inteligencji oraz wykorzystania geoinformacji do rozwiązywania problemów w badaniach naukowych oraz zastosowaniach praktycznych. Swoje umiejętności dodatkowo studenci mogą kształtować w ramach 3 modułów: geoinformatycznego, analiz geoprzestrzennych i teledetekcyjnego. Moduł geoinformatyczny nastawiony jest na wykorzystanie algorytmów przestrzennych, w tym sztucznej inteligencji we współczesnej geoinformacji. Moduł analiz geoprzestrzennych stanowi odpowiedź geoinfomacji na wyzwania współczesnego świata, w kwestiach związanych ze zmianami globalnymi, geozagrożeniami, czy ochroną infrastruktury krytycznej. Moduł teledetekcyjny to odpowiedź na dostępność nowoczesnych metod pozyskiwania danych przy pomocy licznych sensorów i globalnych baz danych teledetekcyjnych. Program studiów magisterskich od początku cieszy się dużym zainteresowaniem ze strony studentów, przyciągając nie tylko absolwentów Geoinformacji inżynierskiej, ale również studentów z innych kierunków, takich jak Geodezja i Kartografia, Gospodarka przestrzenna, czy też kierunki inżynierskie prowadzone na politechnikach i uniwersytetach przyrodniczych.

Do dyspozycji studentów w czasie zajęć dydaktycznych i poza nimi jest 8 pracowni komputerowych, wyposażonych w niezbędne oprogramowanie geoinformacyjne i bazodanowe.

W latach 2007-2024 studia Geoinformacja ukończyło 262 licencjatów, 365 inżynierów i 426 magistrów. W roku 2012 pierwsi absolwenci studiów geoinformacyjnych uzyskali doktoraty, a w roku 2021 – habilitacje, a w 2024 stanowiska profesora uczelnianego. Od roku akademickiego 2011/2012 funkcjonuje Studium Podyplomowe Geoinformacja, które każdego roku kończy po kilkanaście osób.

W latach 2016-2020 studenci Geoinformacji mieli możliwość uczestnictwa w Programie Operacyjnym Wiedza, Edukacja, Rozwój (PO WER) finansowanym przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju: a) GeoCentrum Doskonałości – autorski program dostosowywania studentów Wydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych UAM do współczesnych wymagań rynku pracy (dwie edycje), b) Awans Kompetencyjny – innowacyjne kompetencje geografa na współczesnym rynku pracy: wysokiej jakości program stażowy dla studentów nauk o Ziemi na WNGiG UAM, c) Awans Geoinformacyjny – innowacyjne kompetencje specjalisty geoinformacji na współczesnym rynku pracy: wysokiej jakości program stażowy dla studentów ostatnich dwóch semestrów studiów I i II stopnia na kierunku Geoinformacja, d) PROGRES – innowacyjne specjalności odpowiadające wyzwaniom nauki i praktyki: geoinformatyka, infrastruktura krytyczna, bezpieczeństwo narodowe. Łączne dofinansowanie tych projektów wyniosło 7 615 720 zł. Zasadniczym efektem tych programów było przybliżenie studentów do rynku pracy, do wykorzystania zdobytej wiedzy i umiejętności na studiach w realnych warunkach praktyki zawodowej w kilkudziesięciu firmach geoinformacyjnych. W 2017 roku w ramach programu PROGRES uruchomiono na studiach magisterskich dwie specjalności: Infrastrukturę Krytyczną (jako konkretne zamówienie ze strony praktyki, tj. instytucji zarządzających bezpieczeństwem i sytuacjami kryzysowymi) oraz Geoinformatykę.

Studenci mają również możliwość i intensywnie korzystają z wymiany międzynarodowej w ramach programu ERASMUS+. Dzięki temu znacząca część studentów Geoinformacji miała możliwość poszerzania wiedzy w wiodących europejskich ośrodkach. Poza regularną nauką na studiach, studenci Geoinformacji wszystkich roczników rozwijali swoje umiejętności w licznych projektach o charakterze naukowym, wdrożeniowym i popularyzatorskim w ramach Sekcji Geoinformacji Studenckiego Koła Naukowego Geografów im. Stanisława Pawłowskiego. Kilkukrotnie uczestniczyli w zawodach GIS Challenge i Hakaton, zdobywając czołowe miejsca. Studenci nawiązywali także współpracę ze swoim odpowiednikami z Politechniki Poznańskiej, Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu oraz Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu. Studenci Geoinformacji mieli możliwość współorganizowania i uczestniczenia w obradach światowych kongresów Geomorphmetry 2015 i GIScience 2021, które odbyły się na naszym Wydziale Nauk Geograficznych i Geologicznych. Corocznie, od 2003 roku członkowie Sekcji Geoinformacji organizują w połowie listopada GISDay, który stał się trwałym elementem promocji geoinformacji wśród społeczeństwa, a przede wszystkim uczniów Wielkopolskich szkół.

Uruchomienie studiów z zakresu geoinformacji było ważnym i trwałym impulsem, do rozwoju aktywności naukowej na polu teorii i zastosowań geoinformacji powodując, że UAM stało się jej znaczącym ośrodkiem, rozpoznawalnym w skali światowej.